***29.11.2024 tarihinde III. Uluslararası Bilişim ve Teknoloji Hukuku Sempozyumu’nda sunulmuş tebliğ özetidir.
https://www.bthukukusempozyumu.com/wp-content/uploads/2024/12/OZET-BILDIRI-KITABI.pdf
Türk Ticaret Kanunu’nun (“TTK”) 552 ve 562. maddelerinde Sermaye Piyasası Kanunu (“SPKn”) hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bir şirket kurmak veya şirketin sermayesini artırmak amacıyla yahut vaadiyle halka her türlü yoldan çağrıda bulunularak para toplanması suç olarak düzenlenmiştir. Genel hüküm olarak bu madde mihenk alındığında sırasıyla önce SPKn’nun tanımı ile “sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel bir çağrıyı ve bu çağrı devamında gerçekleştirilen satış” anlamına gelen halka arza, sonrasında 109. maddesi ile düzenlenen usulsüz halka arz ve izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri suçlarına ve 104. maddesinde yer alan piyasa bozucu eylemler kabahatlerine gidilmekte; devamında yeni bir düzenleme olarak SPKn 35B/ 6 hükmünde düzenlenen kripto varlıkların satış ya da dağıtımının yapılması suretiyle halktan para toplama eylemlerinin genel hükümlere atfına varılmakta; en nihayetinde Türk Ceza Kanunu’ndaki (“TCK”) dolandırıcılık suçları başta olmak üzere suçlarla ilgili bir başka genel düzenlemeye geri dönülmektedir.
Konu, tüm bu hükümler çerçevesinde ele alındığında ise kripto varlık arzı konusunda da genel hükümlere atıf kurulduğundan, öncelikle, TTK’da düzenlenen halktan para toplama suçu incelenmeli ve örneğin yeni TTK ile re’sen takip olunacak bir suç olarak düzenlenmekte iken 2012 yılında yapılan değişiklik sonucunda hala re’sen mi takip edileceği yoksa şikâyete bağlı mı olduğunun belirsizliği, ilk sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
İkinci olarak, SPKn hükümleri uyarınca düzenlenen suç ve kabahatler olarak usulsüz halka arz, izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri ve piyasa bozucu eylemlerden kimlerin sorumlu olacağı ve mezkûr suç ve kabahatler arasında ortaya çıkması muhtemel içtima sorunları da incelenmeye değer diğer bir husustur ki söz konusu içtimaın hem suçların kendi arasında hem de suç ve kabahatler arasında doğabilme ihtimalleri ayrı ayrı dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
Son olarak, SPKn’nun md. 35B/ 6 fıkrasında “kripto varlıkların satış ya da dağıtımının yapılması suretiyle halktan para toplayanlar ile bunlara fon sağlayanlar arasındaki ilişkiler genel hükümlere tabidir” denilerek ve getirilen müteselsil sorumluluklar ile kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetleri konusunda doğrudan SPKn hükümlerine değil, genel hükümlere yapılan atıf ele alınmalıdır.
Çalışmada konu edilen, halktan para toplama eylemlerine ilişkin suçlar açısından SPKn, TTK ve TCK hükümleri arasında doğacak norm çatışmasından hareketle genel – özel (lex specialis ilkesi), önceki – sonraki (lex posterior ilkesi) kanun ilişkileri ve çapraz norm çatışmaları incelenmeye değer bir başka husus olarak kendilerini göstermektedir.
Bu doğrultuda çalışma kapsamında TTK, SPKn ve TCK çemberinde gelişen bu ilişkiler incelenerek hukuki sorun tespitleri ile muhtemel çözüm önerileri getirilmesi amaçlanmaktadır. Aslında çok sayıda soru işaretinin ortaya konulmaya çalışılacağı bu çalışma kapsamında sermaye piyasası alanında halktan para toplama eylemleri ile bağlantılı olan suç ve kabahatler ve bunların kripto varlık hizmet sağlayıcıların halktan para toplamaya ilişkin eylemleri ile ilişkileri ile SPKn md. 35B/ 6 uyarınca genel hükümlere atıflar nedeniyle TTK’da düzenlenen halktan para toplama suçu ve TCK’nin ilgili olabilecek hükümleri üzerinden bir tartışma sağlanacaktır.
Anahtar Kelimeler: sermaye piyasası, kripto varlık arzı, halka arz, halktan para toplama, usulsüzlük.
