Düzenleme: Kurul Karar Organı’nın i-SPK.67.1 (04.06.2026 tarih ve 34/1044 s.k.) sayılı İlke Kararı’na İlişkin Duyuru
Yayım: SPK 2026/35 sayılı Haftalık Bülten (05.06.2026)
Değiştirilen düzenleme: 23.07.2010 tarihli ve 21/655 sayılı İlke Kararı (19.08.2010/24-729, 17.02.2011/5-157 ve 30.10.2014/31-1059 sayılı İlke Kararları ile değişik)
Yürürlük (günlük hesaplama): 15.06.2026
Konu: Borsa İstanbul A.Ş. Pay Piyasası’nda işlem gören şirketlerde fiili dolaşımdaki pay oranının belirlenmesi
SPK, 04.06.2026 tarihli i-SPK.67.1 sayılı ilke kararıyla, Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerde fiili dolaşımdaki pay oranı hesabını hem kapsam hem de yöntem yönünden değiştirmiştir.
Kararın özünde şu görülmektedir: Hakim ortakların doğrudan tuttuklarında zaten dolaşım dışı sayılan payları, kontrol ettikleri serbest veya özel fonlar üzerinden dolaylı tutarak “dolaşımdaymış” gibi gösterme imkanı ortadan kaldırılmaktadır. Piyasada “hayalet likidite” denilen bu boşluk kapatılmaktadır.
Kararda getirilen düzenlemeler değerlendirildiğinde;
Kapsam (a bendi); 21/655 sayılı İlke Kararı’na yeni bir (B) bendi eklenmiştir. Mevcut (A) bendi, hakim ortakların doğrudan sahip olduğu dolaşım dışı payları zaten hesap dışı tutmakta idi; (B) bendi ise bu mantığı dolaylı sahipliğe de taşımaktadır. Artık bu kişilerin sahip oldukları serbest veya özel fon katılma payları nedeniyle, fondaki sahiplik oranına isabet eden ihraççı payları da (fona uygulanan bir şeffaflaştırma (look-through) tekniği olarak kabul edilecek şekilde) fiili dolaşım dışında kalmaktadır. Ayrıca fiili dolaşımdaki pay adedi ve oranı, 15.06.2026’dan itibaren MKK tarafından günlük olarak hesaplanacak; dönemsel ve statik hesaptan gerçek zamanlı takibe geçiliyor.
Fiili dolaşım oranı, şirketlerin BIST 30, BIST 100 gibi endekslere dahil olma kriterlerinde kullanılan temel göstergelerden biridir. Kapsam dışı paylar arttıkça oran düşeceği için endekslere giriş fiilen zorlaşabilmekte; eşiğe yakın şirketlerde endeks giriş/çıkışları ve ağırlık değişiklikleri görülebilmektedir.
Asıl kazanım ise yaklaşım değişikliğidir: Düzenleme, fiili dolaşım hesabında şekli sahipliği değil, ekonomik gerçekliği ve nihai pay sahipliğini esas almaktadır. Böylece gerçek halka açıklık oranı daha doğru hesaplanırken, dolaylı sahiplik de daha görünür hale gelebilmektedir.
Karar, görünürde teknik bir düzeltme olsa da özünde bir dolanma karşıtı (anti-circumvention) düzenlemedir. Günlük hesaplama bu yaklaşımı gerçek zamanlı bir gözetimle desteklemektedir. Öte yandan; look-through’un çok katmanlı yapılarda (fon-içinde-fon) nereye kadar uzanacağı ve 04.06–15.06 arasındaki dar uyum penceresinin yeterliliği, öngörülebilirlik açısından tartışmaya açıktır. İhraççıların pay/fon yapılarını gözden geçirmesi, yatırımcıların ise endeks kompozisyonundaki olası değişiklikleri izlemesi yerinde olacaktır.
Özetle ifade etmek gerekirse;
- Ne değişti? Hakim ortakların kontrol ettikleri serbest/özel fonlar üzerinden tuttuğu hisseler artık fiili dolaşımda sayılmayacaktır.
- Örnek? Dolaşım dışı kişinin bir fonda %X payı varsa, fonun tuttuğu şirket paylarının %X’i de dolaşım dışı sayılacaktır.
- Sonuç? Fiili dolaşım oranı düşebilir; endekslere giriş zorlaşabilir.
- Ne zaman? Veriler 15 Haziran 2026’dan itibaren MKK tarafından her gün hesaplanacaktır.
